verantwoording sitemap mail

Parijs is natuurlijk het middelpunt van het universum dat Frankrijk heet.
Een middelpunt van een universum, maar tegelijk ook vervreemd en geïsoleerd van de rest van het land, een eiland midden in Frankrijk - Ile de France.


Trocadero vanaf de Eiffeltoren

 

Ooit was het ook het middelpunt van de wereld, de eerste plaats waar de 0-meridiaan vastgesteld werd en dus dwars door de stad liep. De nul-meridiaan van Parijs is zichtbaar gemaakt door de Nederlandse kunstenaar jan Dibbets.Hij plaatste koperen plaatjes overal door de stad. Er is een stadswandeling langs alle 150 plaatjes, waarmee je dus ruwweg de nul-meridiaan volgt en tegelijk de verschillende wijken en de meeste bezienswaardigheden van Parijs aandoet.

Meer dan 9 miljoen Fransen (bijna 1/10e van de alle Fransen dus) bevolken de metropool Parijs en zijn omvangrijke voorsteden (banlieus). Praktisch ieder Frans bedrijf van enige importantie heeft zijn hoofdkantoor in Parijs.
Het is het centrum van de macht: Politiek, economisch, geografisch.

 


gezicht vanaf Montmartre

 

Parijs is de plek van waaruit de staat ("l'Etat") met straffe hand de regie over Le Hexagone en zijn koloniën ( de DOM-TOM's) wordt gevoerd. Weliswaar zijn steeds meer beslissingsbevoegdheden aan de lagere regionale overheden gedelegeerd, maar hun autonomie is zorgvuldig vanuit Parijs afgebakend.
Wie carrière wil maken moet dan ook niet in de suffe provinciehoofdsteden blijven hangen, maar dient spoorslags de TGV (die van waar ook uit de provincies automatisch in Parijs aankomen) of de auto (alle autoroutes met een laag nummer komen uiteindelijk in Parijs uit) te pakken en de tocht naar de lichtstad aan te vangen, om daar tegen torenhoge bedragen een piepklein appartement te huren.

Parijs torent in letterlijke zin echter niet boven Frankrijk uit. De stad ligt in een groot komdal, het Bassin de Paris, gevormd door het meanderen van de Marne, de Seine en Oise door de zachte kalksteen. Wie Parijs nadert moet dan ook altijd een fikse afdaling maken.
De zeven heuvels in het dal, de Buttes, zijn duidelijk in het Parijse stratenpatroon te herkennen en vereisen hier en daar forse klimmetjes.
De randen van het dal zijn afgezet met enorme bossen, waar de rijken uit de stad in de loop der eeuwen hun kapitale kastelen, landgoederen en villa's hebben opgetrokken.

Het Bassin zorgt voor een zacht klimaat in Parijs, maar 's zomers is het soms niet te harden omdat de vuile lucht in het dal blijft hangen en steeds verder opwarmt.
Een groot voordeel van de zomermaanden is dat de stad leeg is en er nergens rijen voor de bezienswaardigheden staan. Restaurants hebben zonder reservering nog voldoende plek en de metro's en bussen hebben ook op de drukke trajecten nog zitplaatsen. En als het te warm wordt is er Paris-Plage - het zandstrand (nu ook met zwembad) langs de Seine - om verkoeling te zoeken.
De zachte, maar vochtige winter en de hete, benauwde zomer maakt dat April in Paris een heel geschikte tijd is voor een bezoek. Eind oktober, begin november, als de bomen in de parken geel gaan kleuren, kan het nog zeer aangenaam weer zijn. Wel stikt het daardoor van de toeristen en blokkeren de guided tour- bussen vol Japanners en Amerikanen alle straten rond de belangrijkste bezienswaardigheden


Montmartre

De Parijse terrassen zijn het hele jaar door open - als het te koud is gaat de gasverwarming aan. Op het terras drinkt men een koffie of een witte wijn met wat oesters erbij (gekoelde rode wijn vooral in november als de Beaujolais Primeur feestelijk binnengehaald is). De ober (le garçon) legt een bonnetje op tafel, het geld laat men nonchalant op tafel liggen.
Eten doet men binnen, bij voorkeur in de serres van de brasseriën. Een brasserie is een volwaardig restaurant, waar men vaak een groot deel van de dag een maaltijd kan krijgen. Uiteraard wordt er tussen de middag en vanaf 19 uur tot diep in de nacht een compleet menu geserveerd. De brasseriën hebben een schitterende vitrine vol taarten, maar het is ongebruikelijk een stuk taart bij de koffie te bestellen. De taart in een brasserie is bedoeld als dessert. Veel banketbakkers en theehuizen (Patisserie, Salon du The) serveren ook taart, en daar is het meer gewoon om koffie met taart te eten.

Wie enig geduld heeft en een klein deukje in de auto geen groot probleem vindt kan prima rondrijden in de stad. Wel even oefenen op de vele éénrichtingsverkeerswegen. In tegenstelling tot Nederlanders gunnen Parijse chauffeurs elkaar wel een plekje op de weg, mits dat met enig gezag wordt afgedwongen. Een zwoele glimlach en een knipoog doen ook wonderen, maar niet aarzelen: Richtingaanwijzer uit en gaan ! Andersom wordt van u ook verwacht dat er altijd ruimte is om iemand voor te laten of in te voegen. Het Parijse verkeersprobleem wordt vooral veroorzaakt door de anderen (les autres), de mensen met een kenteken van buiten het Ile de France en zij die hun rijbewijs op de markt in Abidjan hebben gekocht. Ze kennen de weg niet en hebben geen idee van de Parijse verkeersregels.


Boulevard Hausmann

 

De metro is het meest gebruikte vervoermiddel in Parijs. Het is goedkoop; met 1 kaartje mag je het hele ondergrondse metronet af (en het RER-net binnen de Parijse zone). In de bus betaal je 1 kaartje per rit. De kartonnen kaartjes zijn per stuk of per 10 te koop in automaten of bij loketten op de metrostations. Oude metrokaartjes kunnen op het graf van Serge Gainsbourg op Cimetière Montparnasse worden achtergelaten - dit vanwege zijn eerste hit uit 1957, Le Poinconneur des Lillas, een chanson over een kaartjesverkoper.
Er bestaan ook 3 en 5-daagse abonnementen voor onbeperkt metro'en. Hun fancy namen wisselen wel eens, zie www.ratp.fr.
De RER (Réseau Express Régional) is een trein/metro combinatie die vanuit Parijs de voorsteden aandoet. Het is een combinatie van SNCF treinen en RATP (Réseau Autonome de Transport de Paris) metro's. Tegenwoordig wordt het gecombineerde trein/RERnet op Ile de France met de term TransIlien aangegeven. De TransIlien kaartjes hebben een zone-indeling. De zones liggen in 4 schillen rond de centrum-zone.


metrostation Pyrenees

De metrotreinen en- stations zijn behalve van straatmuzikanten en -artiesten ook vergeven van de zakkenrollers. Probeer in het doolhofachtige gangenstelsel zo zeker mogelijk over te komen. Loop met stevige pas en ga niet lopen zoeken: De richting van de metrolijnen zijn op de borden in de stations aangegeven met hun eindbestemming, dus het is handig die tevoren te weten (kleine kaartjes van het metronet zijn gratis te krijgen bij de loketten). Zakkenrollers kiezen hun doel ruim tevoren uit dus let op of iemand meer dan gewone belangstelling voor u heeft in de metro of in de stations. Af en toe even alert om u heen kijken kan al afdoende zijn om dat aandacht van u weg te nemen. Laat u niet misleiden door uiterlijkheden: De zakkenrollers zijn de keurige heren met de regenjas over hun arm. Hun favoriete plekken zijn de (rol)trappen en de perrons tijdens het in en uitstappen.
Op sommige RER-lijnen naar de banlieu's is het 's avonds minder gezellig als de jeugdbendes van en naar de stad trekken.

Departement 75: Paris

Het enige Franse departement dat alleen een stukje stad omvat heeft nummer 75: Paris.
De stad binnen de Boulevard Peripherique ("BP") is het eigenlijke Parijs.
Parijs is dus een gemeente en een departement tegelijk. Er is dus een burgemeester (Le Maire) die een landelijke beroemdheid is (zo werd de vroegere burgemeester en voormalig President Chirac vanwege zijn uitgaven beleid Le Maire Soleil genoemd, naar de big spender zonnekoning Lodewijk de 16e). Er is ook een Prefect du Paris.
Een ingewikkelde bestuurlijke constructie, temeer omdat het departement Paris weer opgedeeld is in 20 stadsdelen, de arrondissementen. Elk arrondissement heeft een eigen burgemeester.

 

Een rondje langs de 20 arrondissementen van Parijs geven een goed beeld van de stad.
Ze liggen als een spiraal rond het centrum en volgen globaal de groeilijnen.

 

Het 1e arrondissement ligt op de noordelijke Seine-oever, de Rive Droite.
Het middelpunt van het 1e arrondissement is het Louvre, nu een niet gering museum, maar ooit het centrum van de macht: Het paleis van de Koning. In het midden van het Louvre staat de omstreden Pyramide van Pei, één van de grote werken Grande Travaux) van President Mitterrand. Onder de pyramide is de hoofdingang van het Louvre. In de ondergrondse gangen zijn de fundamenten van het vroegere kasteel te zien.


Louvre

Ten westen van de kleine triomfboog van Napoleon liggen de Tuileries, waar de adel zich verpoosde en de galg was opgesteld.
Ten noorden van de Jardin des Tuileries ligt het Place Vendôme met zijn dure juwelierswinkels en het Ritz Hotel. Enige financieële armslag kan in dit deel van Parijs geen kwaad.
De oostkant van het eerste arrondissement wordt vrijwel geheel in beslag genomen door het enorme lege terrein waar ooit de "buik van Parijs", Les Halles, lagen. Nu ligt er een half ondergronds verzonken winkelcentrum onder een park. Daar weer onder ligt het omvangrijke gangenstelsel van Chatelet-Les Halles, het grootste en drukste metrostation ter wereld.
De geschiedenis van Les Halles wordt nog levendig gehouden door de brasseriën zoals "Au Pied de Cochon", waar de marktlui in alle vroegte hun specialiteit - gekookte varkenspoot - kwamen nuttigen.
Ook de helft van het Ile de la Cité met het Paleis van Justitie ligt in het eerste. En natuurlijk de Pont Neuf, de eerste oeververbinding over de Seine. Recht tegenover de brug ligt het enorme warenhuis Samaritane, met zijn imposante gietijzeren constructie. Het dakterras geeft een geweldig uitzicht over de Seine.

Het 2e arrondissement ligt ten noorden van het 1e. De Beurs, midden in het 2e, is het financiële centrum, hoewel dat tegenwoordig eerder in de staal-en-glas glanzende kantoren in La Defense te vinden is.
Moeilijk te vinden, maar her en der in het 2e liggen de kleine overdekte winkelgalerijtjes en de passages met hun gietijzeren overkappingen.

 

Arts en Metiers (kunsten en vakmanschap) is de naam van het metrostation dat het 3e arrondissement, oost van het 2e, goed definieert. Handwerkslieden bewoonden ooit deze weinig opzienbarende wijken. Een deel van de joodse wijk de Marais ligt in het 3e, met het bezienswaardige Museum Picasso.

Het stadhuis van Parijs ligt in het 4e arrondissement, ten oosten van het 1e. Er vlakbij ligt de trendy Marais. De joodse levensmiddelen winkels zijn hier op zondag gewoon open. Op de grens met het 3e arrondissement het zeer fraaie Place des Vosges met zijn schitterende galerijen. Een stukje verder oostelijk is de Place de la Bastille, hart van de acties op die beruchte 14e juli 1789. In het metrostation is nog een stuk muur van de Bastille zelf te zien, op het plein zijn de contouren zichtbaar gemaakt.
Aan de andere kant van het 4e ligt het Centre George Pompidou, ontworpen met de technische voorzieningen aan de buitenkant. Ooit een voorbeeld van gedurfde architectuur, maar wordt tegenwoordig erg lelijk en misplaatst gevonden. Wel een fraai uitzicht over de stad vanaf de bovenste verdieping.
Het oudst bewoonde deel van Parijs, het Ile Saint Louis, ligt ook in het 4e arrondissement, en het deel van het Ile de la Cité met het belangrijkste godshuis van Frankrijk, en onderwerp van de beroemdste Franse musical: Notre Dame de Paris.


Ile Saint Louis met Notre Dame

 

De eerste staduitbreiding aan de overkant van de Seine was het Quartier Latin in het 5e arrondissement. De wijk heet zo omdat er door de studenten aan de Sorbonne universiteit uitsluitend latijn gesproken mocht worden. De Sorbonne was het rumoerige hart van de mei opstand in 1968. Vlak achter de Sorbonne liggen Frankrijks grote mannen en vrouwen begraven in het Pantheon.
Het hart van het 5e is de Rue Mouffetard met zijn zondagochtendmarkt en het Place de la Contrescarpe. Vlakbij liggen de Arénes de Lutéce, de Romeinse overblijfselen van Lutetia. Meer Romeinse resten zijn te zien in de Thermes van Cluny op de hoek van het beroemste kruispunt van Parijs: De Boulevard Saint Michel (Boul'Mich) kruist daar de Boulevard Saint Germain. Aan het eind van de Boulevard Saint Germain bij de Seine ligt het merkwaardige gebouw van het Institut du Monde Arabe, met zijn diafragma-ramen. Op de bovenste etage een fraai uitzicht op de Notre Dame en het Ile Saint Louis.
De oostpunt van het 5e bestaat uit het Jardin des Plantes met een klein dierentuintje erin.


Institut du Monde Arabe

 

De brasseries en cafés in het 6e arrondissement kennen we uit de jaren vijftig: Le Flore, Les Deux Margot, Lipp, aan de Boulevard Saint Germain. De filosoof Jean Paul Sartre en zijn gevolg had zijn vaste tafel in deze etablissementen, waar in de dichte rook van gaulloises de rol van het individu en de maatschappij opnieuw gedefinieerd werden. Saint Germain des Prés was de plek waar het allemaal gebeurde.

Tussen de Boulevard Saint Germain en de Seine liggen kleine straatjes vol antiquariaten, met het schattige Place Furstemberg vlak achter de intieme kerk van Saint Germain des Prés.
Het middelpunt van Saint Germain des Prés is de Place Saint Sulpice met zijn machtige Saint Sulpice kerk. Niet gek opkijken als Catherine Deneuve bij de bakker staat, want zij woont aan dit plein.
De Senaat, de Eerste Kamer, komt bijéén in het Palais du Luxembourg, aan de rand van het Jardin du Luxembourg. Op zondagmiddag hangt men in de stoeltjes rond de vijver in het park of huurt een modelzeilbootje om indruk te maken op de nieuwe geliefde.


Place Furstemberg

 

In het 7e arrondissement, west van het 6e, zetelt de Tweede Kamer: De Assemblée Nationale. Het 7e is ruim voorzien van machtssymbolen: De macht van de kleine generaal Napoleon komt tot uiting in zijn praalgraf in het Hotel des Invalides. In het 7e ligt ook de Eiffeltoren, aan het eind van de 19e eeuw gebouwd voor de wereldtentoonstelling als proeve van technologisch kunnen. Aan het eind van het Champs de Mars, waar de Eiffeltoren middenin staat, liggen de enorme gebouwen van de Ecole Militaire.
Op de hoek van de Boulevard Raspail en de Rue de Sèvres ligt het oudste warenhuis van Parijs, Au Bon Marché, met - ondanks de hoge leeftijd - een zeer trendy aanbod en dito publiek.

 


Champs de Mars met Eiffeltoren

 

Aan de overkant van de Assemblée Nationale en de Seine ligt het 8e arrondissement. In het 8ste ligt de bekenste en duurste straat van Parijs, de Avenue des Champs Élysées, met aan het begin ervan de Place de la Concorde met zijn orginele Egyptische obelisk in het midden.
Tussen de Champs Elysées en de Seine liggen de pompeuze wereldtentoonstellingsgebouwen, het Grand en het Petit Palais.
In het noorden van het 8e ligt een klein maar zeer charmant parkje, het Parc de Monceau.


Avenue des Champs Elysées met kerstversiering

Het 9e arrondissement is de wijk van de Opéra en de warenhuizen aan de Boulevard Housmann. De grote boulevards (een verbastering van het Nederlandse woord Bolwerk) kwamen in de plaats van de stinkende sloppenwijken, waar Napoleon na de Revolutie in 1789 een risico in zag omdat het leger niet kon manouvreren. De sloppen maakten plaats voor brede, overzichtelijke boulevards.


Opéra

Vlak bij de Opéra liggen de twee bekenste warenhuizen: Printemps en Galeries Lafayette. De laatste heeft een zeer fraaie lichtkoepel.
Aan de noordrand van het 9e ligt de vergane glorie van de OhLaLa wijk rond Place Pigalle.

Het 10e arrondissement is de stationswijk. De grote Gares liggen in een ring rond de stad, en in het 10 zijn de eindstations van de Grande Lignes naar het Noorden (Gare du Nord) en het oosten (Gare de L'Est).
Aan de oostkant van het 10e ligt het prachtige Canal du Saint Martin met zijn intieme sluisjes.

Het 11e arrondissement ligt tussen 3 machtige pleinen: Place de La Republique, het busstation bij Place de Nation en Place de La Bastille. Het Canal du Saint Martin gaat ondergronds door het 11e, om voorbij Place de la Bastille weer bovengronds te komen.

Ten zuidoosten van de Place de la Bastille ligt het moderne Opera gebouw in het 12e arrondissement. Vanaf de Opera liep een oude verhoogde spoorweg, die sinds eind 20e eeuw is omgebouwd tot een fraai park op het spoortalud, en kunstenaars en galeries onder de bogen: het Viaduct des Arts aan de Avenue Daumesnil.


Avenue Daumesnil met Viaduct des Arts

 

Ten zuiden van deze Avenue ligt het grote Gare de Lyon, waar de treinen naar het zuiden vertrekken, en het sportpaleis annex musichall van Bercy. Het 12e ligt aan de grens tussen Parijs en zijn oostelijke voorsteden, de beroemde en beruchte Boulevard Periferique ("BP").
het Bois de Vincennes met zijn fraaie kasteel loopt een klein stukje over de BP heen het 12e arrondissement in.

Aan de overkant van Bercy ligt in het 13e arrondissement het laatste grote werk van Mitterrand: De Grande Bibliotheque. Niet zo'n geweldig succes, want in de vier gebouwen vol glas, licht en enorme planten is het klimaat moeilijk te beheersen, terwijl de oude boeken vooral van droogte en duisternis houden.
Ht ziekenhuis waar prinses Diana haar laatste adem uitblies in de vroege ochtend van 31 augustus 1998, het Hopital La Pitié Salpêtrière, ligt in het 13e (de beroemde tunnel bij de Pont de l'Alma ligt in het 8e).

Het 14e arrondissement wordt doorsneden door de nul-meridiaan, waarvan de oorsprong ligt in het Observatoire de Paris. Hier ligt ook de geijkte staaf die de exacte maat voor de meter is.
Het Cimetiere de Montparnasse is minder charmant en minder bekend dan Père Lachaise, maar ook hier is een stapeltje "BL's" (Beroemde Lijken) te vinden.

Op de plek waar de gigantische Citroën fabrieken ooit het grote 15e arrondissement een werklieden-atmosfeer gaf, ligt nu een fraai, strak gestileerd park: Het Parc André Citroën.


Parc André Citroë

 

Aan de overkant van de Seine, rond het opvallende ronde gebouw van Radio France liggen de luxe wijken van het 16e arrondissement.
Het enorme Palais de Chaillot bevat enige musa. Het pompeuze paleis is gebouwd voor de wereldtentoonstelling. De fraaie fonteinen in het Parc du Trocadèro werken incidenteel. Vooral 's avonds is het geheel een imposant gezicht vanaf de Eiffeltoren ertegenover. De Eiffeltoren zelf wordt het meest artistiek in beeld gebracht tesamen met de beelderij van Mailol op het bovenste plateau van het paleis.
Het noordelijk deel van het 16e bestaat uit zeer deftige Avenues (voor het geval dat: Er zit een Ferrari dealer aan de Avenue Kleber), die uitkomen op het nachtmerrie-achtige RondPoint de Charles de Gaulle, beter bekend als Etoile, beter bekend als de Arc de Triomphe.


Arc de Triomphe

 

Het 17e arrondissement is een mengeling tussen de chique rond de Avenue de Grande Armée, die westelijk richting het dure Neuilly en La Defense en de werkmansbuurten rond de rangeerterreinen bij Clichy.

Bekender is de alles overheersende heuvel van Montmartre, met de gigantisch witte Basilique du Sacré Coeur er bovenop, die het centrum van het 18e arrondissement vormt. Vanaf de heuvel voeren smalle straatjes en trappetjes naa beneden. Aan de voet van de Sacré Coeur ligt het Place du Tetre met zijn schilders. Voor velen is Montmartre een voorbeeld van het super-toeristische Parijs, waar alles draait om zoveel mogelijk geld uit de Amerikaanse en japanse zakken te kloppen, maar buiten de bekende tourist traps biedt Montmartre ook nog lieflijke hoekjes zoals bij één van de laatste wijngaarden binnen de stad aan de Rue des Saules, of het schilderachtige Place Abesses.


Rue des Saules

 

Het noordoostelijke 19e arrondissement is aan een up-lift bezig. De charmante volksbuurten rond Belleville ( de geboorteplaats van Edith Piaf), de vuilnisbelt van Buttes Chaumont, omgetoverd tot een echt park met rots en waterval en vooral de herinrichting van de vervallen industriegebieden rond La Vilette en het Parc de la Villette hebben dit arrondissement in de schijnwerper van de wat rijkere Parijsenaar gebracht.

Het 20e arrondissement, in het oosten, is vooral bekend om zijn begraafplaats, de Cimetière Père Lachaise, waar de meeste beroemde Parijsenaars in graftombes zijn begraven. Hun graven - netjes aangegeven op een toeristische kaart van de begraafplaats - zorgen voor een continue stroom toeristen, maar toch zorgt de sombere sfeer onder de donkere bomen rond de halfingestorte oude tombes op een herfstige dag voor een ingetogen stemming.


Père Lachaise, graf van Oscar Wilde

Père Lachaise

 

Buiten de Boulevard Periferique

Rond de stad en het departement Paris liggen 4 andere departementen, waar de Banlieus de Paris in zijn ondergebracht.
De Banlieus lopen uitéén van de gevaarlijke, van jeugdbendes vergeven noordelijke voorsteden als Sarcelles en Aulnay, volgestort met betonnen HLM's, tot de welgestelde westelijke villawijken van Neuilly, Maisons-Lafitte en Saint Germain-en-Laye met hun bossen en kastelen.
In het westen ontwikkelen zich ook de kantorensteden La Defense en Cergy/Pontoise.
In Cergy-le-Haut is het begin te vinden van de Grande Axe de Paris, die door de Grande Arche in La Defense, de Arc de Triomphe en Le Petite Arc naar de Pyramide van Pei in het midden van het Louvre voert.
Vanuit Cergy/Pontoise voert de Oise, een zijrivier van de Seine, naar Auvers, de plek waar Vincent van Gogh een eind aan zijn leven maakte.

In het zuidwesten is het domein van de zonnekoning de blikvanger in het centrum van Versailles, maar daar liggen ook lieflijke dorpjes als Chevreuse, Dampièrre en Rambouillet met hun fraaie kastelen in dichte bossen. Woonwijken onder architectuur van Ricardo Bofill zijn te vinden in Saint Quentin en Yvelines.

In het oosten liggen de forensensteden rond Marne la Vallée met zijn EuroDisney pretpark. In het zuidoosten liggen de bossen van Fontainebleau en bij Melun het mooie kasteel van Vaux le Vicompte.


Rambouillet