verantwoording sitemap mail

Of de tijd heeft stilgestaan - zo zien Nederlandse francofielen het leven in Frankrijk het liefst.
Een bakker die 's morgen vroeg verse croissants bakt.
Een 2CV die over een met platanen omzoomt landweggetje sukkelt.
Druivenplukkers in de wijngaarden.
Een dorpshotel aan een pleintje met een fonteintje en een Logis de France.
En 's avonds voor een paar francs een overvloedige boerenmaaltijd met wijn zoveel je maar wil.



Saint Chinain, Herault

Maar dat Frankrijk wordt steeds moeilijker te vinden. Dat Frankrijk trekt zich terug in onherbergzame hoeken, op de plateaus in de Auvergne of in moeilijk bereikbare bergdalen, waar de toeristen niet komen. Het Frankrijk van TGV, ADSL, SMS, Le Web, Les Hypers, Formule-1 en de MacDo, rukt op.
Maar kijk niet naar wat was, kijk naar wat is:

 

Ontbijt (petit déjeuner)

Brood en koffie, dat is het gewone Franse ontbijt. Als je een café besteld krijg je een kleine kop expresso. Een café creme of café-au-lait is koffie met melk. De Franse wenkbrauwen gaan omhoog als voor het ontbijt een roerei of een gekookt ei wordt besteld, om nog maar te zwijgen van andere buitenlandse ontbijtgewoonten.
De grote hotelketens zoals Novotel, Mercure en Ibis bieden grote ontbijtbuffetten aan.

Dejeuner

De middagmaaltijd, het déjeuner, wordt tussen 12 uur en 1 uur 's middags geserveerd. Het land komt tussen 12 en 2 uur volledig tot stilstand. Alles is gesloten, hoewel in de steden steeds meer winkels open blijven. In het zuiden gaan ze niet open voor 3 of 4 uur in de middag. Als er openingstijden op de deur staan: Voeg 15 minuten toe !

Dit traditionele patroon wordt steeds vaker losgelaten: Man en vrouw werken allebei, er is minder tijd voor het bereiden van maaltijden in de ochtenduren. De Macdonalds ( Macdo , in Frankrijk als enige land ter wereld geen marktleider, maar in felle concurrentiestrijd met de Belgische Quick-keten) wint steeds meer terrein voor de snelle hap tussen de middag.

l'Apèro

Het aperitiefje ( l'apèro) is het drankje vóóraf, ergens tussen 6 en 8 uur, aan het begin van de avond. Het drinkgelag gaat vaak geruisloos over in het eetgebeuren, met een regelmatige aanvoer van kleine hapjes. Niet zelden eindigt een aperitiefje pas diep in de nacht.

 

Diner

Tussen 8 en 10 uur staat een lichte maaltijd met een salade en frites op het Franse programma, maar het is niet ongewoon om 2 volledige maaltijden per dag te gebruiken.

 

De avonden

's Avonds zijn de winkels tot 7 of 8 uur geopend en de grote supermarkten tot 9 of 10 uur.

De avond-activiteiten beginnen in het zuiden niet voor 9 uur: Op de terrassen in de vakantieplaatsen spelen bands tot diep in de nacht. Aan de rand van de toeristenplaatsen ligt vaak een lunapark, een permanente kermis.
Ook geven circussen en cascadeurs (stuntmannen) regelmatig voorstellingen op parkeerterreinen. Waar en wanneer wordt aangegeven op grote aanplakborden en luid aangekondigd met geluidswagens.
Hoewel het weer in het zuiden van mei tot september heel fraai is, loopt het vakantieseizoen stipt van 1 juli tot 31 augustus. Ervoor en erna heerst in de vakantieplaatsen de winterstilte en zijn veel gelegenheden gesloten.
Laat op de avond wordt het tijd voor de discotheek of de nachtclub (boites de nuit), die in Frankrijk meestal op een afgelegen plaats ver buiten de bebouwde kom zijn gelegen. Gebruik van softdrugs en XTC zijn ingeburgerd, maar niet legaal.


Biarittz, Pyrénés Atlantique

 

De kerk

Een Fransman gaat 3 keer in zijn leven naar de kerk:
Wanneer hij gedoopt wordt, wanneer zijn dochter trouwt en als hij dood gaat.

Ondanks deze geringe betrokkenheid neemt de kerk in Frankrijk toch nog altijd een vooraanstaande plek in de samenleving in, zeker op het platteland.
Ze zijn allemaal katholiek, maar er zijn protestantse enclaves in de Languedoc, waar in de Middeleeuwen de Hugenoten bescherming zochten tegen de Inquisitie.


Deauville, Calvados

Zondagen

De zondagen in Frankrijk zijn gevuld met activiteiten. In de dorpen is er altijd een bakker en een presse open tot 12 uur. Men moet tenslotte elke dag vers brood hebben en op de paardenrennen (de tièrce) gokken. In veel cafés is een hoekje voor de bookmakerorganisatie P.M.U . Vaak is er markt op zondagochtend om vers vlees, kippen en eenden te kopen. Vers betekent ook vaak 'levend'.
Bij mooi weer laadt de Fransman zijn hele familie, een 60 liter koelbox, tafels en stoelen in zijn auto voor een kleine picknick in de provincie. Omdat eten het belangrijkste is in het leven van een Fransman kan er niet volstaan worden met een eenvoudig hapje, dus is er een complete maaltijd klaargemaakt door de huisvrouw. Ondertussen heeft de heer des huizes wat hardgefietst, gevist of gejaagd met zijn vrienden.


Canal du Midi bij Enserune

 

Na de lunch wordt - zeker in het warme zuiden - de vroege middag doorgebracht met slapen.
Na 4 uur keert het leven terug op straat. Dan is het tijd voor familievertier. De hele familie gaat iets leuks doen, en daaraan worden niet zulke hoge eisen gesteld als in Nederland - hoewel ook in Frankrijk de kijk-, speel- en doe-pretparken een grote vlucht nemen.
Maar en famille met een bootje spelen in de parkvijver is ook al een prima zondagmiddag vermaak.


Tuileries, Parijs

 

Feest

Feesten zit diep in de genen van de Fransman. Er is altijd wel een reden, maar vooral een huwelijk, het kampioenschap van de voetbal- of rugbyclub en het einde van de oogst- of plukperiode zijn gelegenheden om eens flink uit te pakken:
Alle genodigden zetten zich aan lange tafels. Er is een grote pan Paëlla en uiteraard wijn in overvloed. Een orkest, een liveband, de DJ verhogen de sfeer en de rest gaat vanzelf. Men praat, men eet, men drinkt, men danst, men zit aan andermans vrouw, men heeft ruzie, men gaat in de vroege ochtend met zware hoofdpijn te bed en men heeft het met iemand (" quelqu'un ") aan de stok, maar het is niet helemaal duidelijk met wie en waarom.

 

Naar goed katholiek gebruik kent Frankrijk veel feestdagen:

1 januari is natuurlijk een feestdag, maar vooral om bij te komen van de avond ervoor. Men doet het in huiselijke kring kalm-aan. Aan het eind van de middag kan het "beste wensen" (bonne anneé) wensen nog eens dunnetjes overgedaan worden in het café.

De paasdagen (Paques), beginnende met Goede Vrijdag (Vendredi Saint), zijn zeer geschikt voor een lente-weekend weg met de familie. Dat daarbij de Paasmis gemist wordt, neemt men op de koop toe.

1 mei is de dag van de arbeid.

Hemelvaartdag (Ascension) is een goede gelegenheid om de brug te slaan ("faire le pont") naar het weekend daarop.

Pinksteren (Pentecôte) is de voorbode van de zomer, meestal de eerste gelegenheid in het jaar om met de hele familie grootschalig in de natuur te gaan picknicken. Op speciale Aires de Picknick staan daarvoor fraaie stenen barbeques klaar - tevens om bosbrand door barbeques 'in het wild' te voorkomen.

14 juli (quatorze juillet) is zo'n dag waarop de argeloze toerist opeens een ooit zo slaperig dorpje omgetoverd ziet tot een soort Disneyland parade. Dat deze parade, anders dan op de Champs Elyseés, zal bestaan uit de rugbyjongens, de senioren bridgeclub, de jachtvereniging en de sapeurs pompiers met loeiende sirenes, doet niet af aan de gratie waarmee de burgemeester met zijn rood-wit-blauwe sjerp om, namens L'État de parade afneemt. En net als vorig jaar nadrukt de burgemeester in zijn speech dat Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap in de hedendaagse hectiek de vaste normen en waarden van de Franse samenleving vormen, waard om voor te vechten, waard om voor te sterven. Waarna drank en vuurwerk het nog lang onrustig maken in dat anders zo slaperige dorpje.

15 augustus, een belangrijke vrije dag waar veel augustus-vakantiegangers hun vakantie mee verlengen. Rond 15 augustus is de ganse natie met vakantie, een heel geschikt moment om in alle rust en zonder lange rijen bezienswaardigheden te bezoeken. Beroemde, altijd volle, restaurants kunnen rond die periode vaak zonder maanden-oude reservering worden aangedaan.

1 november is het Allerheiligen (Toussaint). Een feestdag met morbide trekjes, want die dag worden de doden bedacht met een bloemetje. Dit zijn per definitie chrysanten: Het getuigd niet van enige smaak om in Frankrijk ergens met een bos chrysanten aan te komen, behalve op 1 november op een begraafplaats.

11 november is de wapenstilstandsdag van de Eerste WereldOorlog. Op 11 november 1918 tekenden de Duitsers de wapenstilstand in een treinwagon in Compiegne.

25 december, Kerstdag (Noël). Tweede Kerstdag bestond vroeger niet, maar komt als vrije dag steeds meer in beeld. Niettemin zijn de meeste winkels op 2e kerstdag gewoon open. Kerst begint met de mis op kerstavond. Op kerstdag wordt in familiekring de enorme kerstkalkoen, de chapon, gegeten.

31 december is het Saint Silvestre. Waar kerst voor de familie is, is Saint Silvestre voor vrienden. Men komt buiten de deur bijéén in grote groepen met zang en drank en veel proosten, maar om 12 uur is er géén vuurwerk.

Omdat Frankrijk in heel Europa de meeste vrije dagen kent, zijn er snode plannen de paasmaandag en hemelvaartdag als vrije dag op te heffen.

 


Dood

De dood staat in Frankrijk midden in het leven. In de dorpen wordt het lichaam van de overledende thuis opgebaard, en voor de deur staat een tafeltje met het condoleance register. De begrafenis wordt ingeluid met een mis, waarna de stoet zwijgend en stapsvoets door het dorp naar de begraafplaats gaat.
De begraafplaatsen zijn rijkelijk voorzien van monumentale kapelletjes, en de graven zijn keurig onderhouden.
Op 1 novermber is het Toussaint, allerheiligen. Dan worden de doden geëerd met chrysanten en zien de begraafplaatsen eruit als een bollenveld in de lente. Chrysanten zijn voor de doden, niet voor de levenden ! Kom dus niet op een vrolijk Frans feest aanzetten met een uitbundig bos chrysanten.
Cremeren wint terrein , maar dat is iets voor de grote stad, niet voor het platteland.


Colombiers, Herault

 

Het gezin

Fransen houden van hun kinderen en hun honden. Op zijn tijd worden orde en rust gehandhaaft met wat rake klappen voor iedereen.
De gezinnen zijn kleiner dan vroeger: 2 kinderen is de norm voor een gemiddeld Frans gezin. Franse kinderen blijven laat op. Bedtijd is niet voor half negen, maar om bij te komen is woensdag een vrije dag.
Trouwen is belastingtechnisch niet interressant omdat alleenstaande moeders bijzondere belastingtarieven betalen. Meestal wordt er pas jaren na de komst van kinderen getrouwd, als er genoeg inkomen is.
Veel Franse gezinnen in de provincie wonen in eigengebouwde, vrijstaande huizen, die traditioneel als bruidschat zijn ingebracht door de ouders. Eigen zwembaden zijn erg in opkomst maar qua status is een garage belangrijker dan een tuin.
De minderbedeelden wonen in huurblokken die HLM's (Habitation á Loyer Modéré) genoemd worden en helemaal onderaan de sociale ladder staan de daklozen die SDF's heten: Sans Domicile Fixte

Ruziemaken is een soort theater dat de Fransen erg goed ligt. Wie met wie ruzie maakt is niet altijd duidelijk. Als de houding van een Fransman ten opzichte van jou plotseling verandert, heeft hij waarschijnlijk ruzie met een vriend van je.

 

De School

Franse kinderen gaan vroeg naar school, eerst naar de maternelle, de peuterspeelzaal.
Lager onderwijs - steeds vaker op een openbare in plaats van een katholieke school - is vijf dagen per week. Woensdag is de hele dag vrijaf. Zaterdagochtend is er gewoon school, hoewel het 4-dagen schoolsysteem aan populairiteit wint. Dan is op maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag de schooldag een uurje langer, in ruil voor een vrije zaterdag.
Na de lagere school is er een tussenvorm van middelbaar onderwijs, die het Lycée genoemd wordt.
Op het Lycée wordt Le Bac gehaald. Hoewel dat het moment is om afscheid van school te nemen, kan nu nu het echte studeren aan l'Univ' in beeld komen. Unversiteiten zijn er in vrijwel alle grote steden in Frankrijk, en iedere universiteit heeft zijn eigen specialisme.
Wie geroepen is tot het allerhoogste kan uitverkoren worden (en zelf wat studiegeld meenemen) om op een Grande Ecole te gaan studeren. Deze militaire, technische en ambtelijke opleidingen stammen uit de tijd van Napoleon en zijn bedoeld om een netwerk van gelijkgestemden te ontmoeten. Uit de afgestudeerden aan deze elite-opleidingen komen de toekomstige leiders van La France voort.


Lyon, Rhône

Op het werk

Vrijheid, gelijkheid en broederschap zijn nog steeds geen loze kreten in Frankrijk, maar op het werk wordt er met deze begrippen continue geschipperd.
Enerzijds wil de franse werknemer een duidelijke, hiërarchische structuur, waar de baas alles voor het zeggen heeft. Opgedragen klusjes worden volgens een tevoren bepaald tijdspatroon en werkwijze afgehandeld en daar kan niet van worden afgeweken. Werken met dubbele agenda's en verborgen belangen is de politiek bewuste franse werknemer niet vreemd.

Aan de andere kant wil de werknemer zelf kunnen bepalen wanneer en hoe hij het werk gaat doen (vrijheid), wil hij de baas als zijn gelijke zien maar niet als hogere (gelijkheid) en voelt zich - ook buiten werktijd - vaak hecht en integer verbonden met zijn collega's (broederschap).

Buitenlanders hebben de grootste moeite deze tweeslachtigheid te doorgronden. In een subtiel spel van handenschudden, gebruik van Tu en Vous , aantrekken en afstoten worden de zaken gedaan, waarbij een vriendendienst pas corruptie gaat heten wanneer er een schandaal van komt.

De gemiddelde werkweek telt 35 uur. De pensioengerechtigde leeftijd ligt voor veel beroepsgroepen op 55 jaar, maar is officieel net als in Nederland op je 65e.
Zaken als kinderopvang en zorgverlof zijn in Frankrijk beter geregeld dan in Nederland, maar WW, WAO en ontslagbescherming en -vergoedingen weer minder.
Elke werknemer heeft tussen-de-middag recht op een warme maaltijd. Kan het bedrijf dat niet in een eigen restaurant verstrekken, dan krijgt de werknemer dinerbonnen waarvoor de meeste restaurants een menu voorschotelen voor een bedrag van rond de 13 Euro.

 

In de winkel

Wie in Frankrijk gaat winkelen, rijdt de stad uit naar het Centre Commercial in het weiland.
Onder één dak is een enorme supermarkt, met daaromheen alle soorten winkels, eetgelegenheden, kappers en schoonheidssalons. Om de Auchans en de Carrefours heen liggen de bouwmarkten (Castorama, Le Roy Merlin), de meubelwinkels (But) , de sportwinkel (Decathlon) en de tuincentra.
Die mega winkels zijn open van 9 tot 22 uur. Tussen de middag sluiten ze niet, maar er zijn dan zo weing kassa's open dat het winkelen toch lang kan duren.

In de dorpen doet de mini vorm van de megawinkels zijn intrede. Buiten het dorp komt een grote hal met daarin een Champion of een Super-U. Om die hal komen andere hallen met een kleine kopie van de grote bouwmarkten.

En in dorpskern houden de bakker en de tabac annex presse als laatste winkels nog net dapper stand. Wel wordt van deze simpele midenstanders verwacht dat ze wel 7 dagen per week open zijn, in ieder geval s'ochtens.

Jijen en jouwen

Nederlanders zijn heel direct in de omgang en maken er geen punt van iemand direct bij de voornaam te noemen en te jijen en jouwen.
In Frankrijk ligt dat veel ingewikkelder. In principe wordt er altijd U (vous) gezegd en wordt iedereen met meneer en mevrouw aangesproken. Pas na lange tijd kan er sprake van zijn om elkaar bij de voornaam te noemen, maar ook dan is gebruik van de jij-vorm (tu) nog niet vanzelfsprekend.

Het initiatief om jij te gaan zeggen moet altijd uitgaan van de fransman/vrouw. Tutoyeren is het Nederlandse woord ervoor, en niet toevallig betekent dat in het frans hetzelfde ( je , jij = tu , toi ).

Nog een stap verder gaat de baiser, de vluchtige kus op de wang (1, hooguit 2, maar geen 3 - behalve in Parijs: 4 ! ). Baiser als werkwoord betekent neuken, dus pas ermee op.
Hoewel je het vaak ziet gebeuren, is het niet de bedoeling dat u de eigenaresse van het restaurant waar u regelmatig komt een wangkus geeft. Het bewaren van enige afstand wordt erg op prijs gesteld en een al te brutaal en vrij optreden vinden Fransen afkeurenswaardig. Laat het initiatief dus altijd aan de franse kant over.


Parijs, Ile Saint Louis

De wereld volgens...

Fransen zijn wat conservatief, hoewel dit niet verward mag worden met de overdadige gevoelens van nationalisme. Ze weten niet precies wat er in de rest van de wereld gebeurd (of waar dat is...) en veel mensen - vooral op het platteland - lezen nauwelijks kranten zoals de linkse Le Monde of de rechtse Figaro. De meest gelezen kranten zijn de regionale bladen zoals de Nice matin in het zuidoosten, Midi-Libre in de Midi, Voix du Nord in het noordwesten. Deze kranten bieden voornamelijk lokaal nieuws en 1 bladzijde over de rest van de wereld.
Doe als de Fransen: Koop bij de presse een regionale krant en een roddelblad. Hoewel de Paris Match niet een echt roddelblad is (de echte zijn Voici, France Dimanche en Gala) geeft het veel informatie wat er gebeurd is met de Franse sterren die week.